გენეტიკის ამოცანები

გენეტიკის საშუალო დონის ამოცანები

1. ჰემოფილიით დაავადებულ კაცს ჰყავს ქალიშვილი ნორმალური ფენოტიპით, რომელიც ცოლად გაჰყვა ნორმალური ნიშან-თვისების მქონე კაცს. როგორია ალბათობა რომ გაჩნდება ჰემოფილიით დაავადებული გოგო? ბიჭი? თუ წყვილს ეყოლება 4 ვაჟი როგორია ალბათობა, რომ ოთხივე ჰემოფილიით იქნება დაავადებული?

2. ფსევდოჰიპერტროპული კუნთოვანი დისტროფია (Pseudohypertropic muscular dystrophy) არის უწესრიგობა, რომელიც იწვევს კუნთების თამიმდევრულ დეტეორიორაციას (გაფუჭებას), ის ვლინდება მხოლოდ ბიჭში, რომელიც გააჩინეს თვალნათლივ ნორმალურმა მშობლებმა. (ჩვეულებრივ იგი კვდება ადრეულ ასაკში.)
ა) ფსევდოჰიპერტროპულიც კუნთოვან დისტროფიას იწვევს დომინანტი თუ რეცესიული ალელი?
ბ) მისი მემკვიდრეობითობა სქესთან-შეჭიდულია თუ აუტოსომური?
გ) პასუხი დაასაბუთეთ. ახსენით რატომ არ ვლინდება ეს უწესრიგობა ყოველთვის ბიჭებში და არასდროს გოგოებში?

3. ბოცვრის ბეწვის ფერი განისაზღვრება ორი წყვილი ალელური გენით, რომელიც სხვადასხვა წყვილ ქრომოსომაშია მოთავსებული. C გენი განსაზღვრავს პიგმენტის არსებობას c გენი განსაზღვრავს პიგმენტის არ არსებობას A გენი განაპირობებს პიგმენტის არათანაბარ განაწილებას ბეწვის მთელ სიგრძეზე a გენი განაპირობებს პიგმენტის თანაბარ განაწილებას ბეწვის მთელ სიგრძეზე. პიგმენტის არსებობის შემთხვევაში მისი
- არათანაბარი განაწილებისას ბოცვერი რუხია
- თანაბარი განაწილებისას ბოცვერი შავია
პიგმენტის არ არსებობის შემთხვევაში
- ბოცვერი თეთრია
შეაჯვარეს I _ CcAa  და II _ ccAa გენოტიპის მქონე ბოცვრები
1. ჩაწერეთ მშობლიური ფორმების გამეტები;
2. ჩაწერეთ ჰიბრიდების გენოტიპები და თითოეულს გვერდით მიუწერეთ მისი შესაბამისი ფენოტიპი;
3. ჩამოწერეთ ფენოტიპები და თითოეულს მიუწერეთ მისი გამოვლენის ალბათობა.


4. დალტონიზმი გამოწვეულია სქესთან შეჭიდული რეცესიული ალელით. დალტონიკი კაცი დაქორწინდა ქალზე, რომელსაც ნორმალური ხედვის უნარი აქვს და რომლის მამაც დალტონიკი იყო.
ა) რა არის ალბათობა, რომ მათ ეყოლებათ დალტონიკი ქალიშვილი?
ბ) რა არის ალბათობა, რომ მათი პირველი ვაჟი იქნება დალტონიკი?
(შენიშვნა: ეს ორი კითხვა ფორმულირებულია განსხვავებულად.

5. ველური ჯიშის ხილის ბუზი (ჰეტეროზიგოტულს აქვს რუხი ფერის ტანი და ნორმალური ფრთები) შეაჯვარეს შავ ჩანასახფრთიანს. შთამომავლობაში მივიღეთ შემდეგი ფენოტიპური დათიშვა: ველური ჯიში- 778; შავი-ჩანასახფრთიანი- 785; შავი-ნორმალურფრთიანი -158; რუხი-ჩანასხფრთიანი- 162.  როგორია რეკომბინაციის სიხშირე ამ გენთა შორის ტანის ფერისა და ფრთების ტიპისთვის?

6. ველური ტიპის დროზოფილა (ჰეტეროზიგოტი: რუხი სხეული, წითელი თვალები) შეაჯვარეს შავ სხეულიან იისფერთვალებიან დროზოფილას. შთამომავლობა იყო შემდეგი: ველური ჯიში -721; შავი-იისფერი- 751; რუხი-იისფერი - 49; შავი-წითელი - 45.
ა) როგორია რეკომბინაციის სიხშირე ამ გენთა შორის სხეულის ფერისა და თვალის ფერისათვის?
ბ) რომელ ხილის ბუზს (გენოტიპის და ფენოტიპის მიხედვით) შეაჯვარებდით რომ განსაზღვროთ სიხშირე სხეულის ფერის, ფრთის ფორმის და თვალის ფერის გენებისა ქრომოსომაში?

7. კოსმოსურმა ზონდმა აღმოაჩინა პლანეტა, რომელიც დასახლებულია არსებებით, რომლებიც მრავლდებიან იგივე მემკვიდრული თარგის მიხედვით, როგორითაც ადამიანები. სამი ფენოტიპური ნიშან-თვისებაა: სიმაღლე (M= მაღალი, m= დაბალი), სმენისთვის დანამატი (A= ანტენიანი, a= უანტენო) და ცხვირის მორფოლოგია (Z= ზევით მიმართული დინგი, z= ქვევით მიმართული დინგი). დედამიწელმა მეცნიერებმა მოახერხეს გაეკონტროლებინათ რამოდენიმე გამრავლების ექსპერიმენტი, სხვადასხვა ჰეტეროზიგოტული ორგანიზმებით. შთამომავლობაში მიიღეს: ჰეტეროზიგოტ მაღალი-ანტენიანისთვის:  46 მაღალი-ანტენიანი, 7 დაბალი-ანტენიანი, 42 დაბალი-უანტენო. 5 მაღალი უანტენო. ჰეტეროზიგოტ ანტენიან ზემოთ მიმართული დინგისთივის: 47 ანტენიანი ზემო დინგი, 2 ანტენიანი ქვემო დინგი, 48 უანტენო ქვემო დინგი, 3 უანტენო ზემო დინგი. გამოიანგარიშეთ რეკომბინაციის სიხშირე ორივე ექსპერიმენტისთვის.

8. 7 ამოცანის ინფორმაციის გამოყენებით, შეჯვარდა ჰეტეროზიგოტები სიმაღლისა და ცხვირის მორფოლოგიის მიხედვით. შთამომავლობაში გვხვდება: 40- მაღალი, ზემო დინგი; 9- დაბალი, ზემო დინგი; 42- დაბალი, ქვემო დინგი; 9- მაღალი- ქვემო დინგი. გამოიანგარიშეთ რეკომბინაციის სიხშირე ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით; შემდეგ გამოიყენეთ  7 ამოცანის პასუხი და განსაზღვრეთ ზუსტი სიხშირე ამ სამი ბმული გენებისა.

9. წარმოიდგინეთ, რომ გენეტიკოსებმა დაადგინეს 2 უწესრიგობა, რომლის გამოჩენა გამოწვეულა ერთი და იგივე ქრომოსომული დეფექტით და მასზე ზეგავლენას ახდენს გენომური ნიშანი: სიბრმავე და კიდურების სისუსტე. ბრმა ქალს (რომლის დედა იტანჯებოდა კიდურების სისუსტით) ჰყავს ოთხი შვილი, რომელთაგან 2ს, ვაჟსა და ქალიშვილს, აქვს მემკვიდრეობით მიღებული ქრომოსომული დეფექტი. თუ ეს დეფექტი იმუშავებს როგორც პრადერ-ვილის და ანგელმანის სინდრომები, როგორ უწესრიგობას ექნება ვაჟსა და ქალიშვილში ადგილი? რომელ უწასრიგობას ექნება მატ ვაჟსა და ქალიშვილებში?

10. რომელ მემკვიდრეობით თარგს მიჰყავთ გენეტიკოსები ეჭვამდე რომ მემკვიდრული უწესრიგობა უჯრედის მეტაბოლიზმისა გამოწვეულია დეფექტური მიტოცონდრული გენით?

11. განსაზღვრეთ გენთა სიხშირე ქრომოსომაში, რომელიც დაფუძნებულია შემდეგ რეკომბინაციის სიხშირეზე: A-B 8, A-C 28, A-D 20, B-D 33.