ცვალებადობა

განარჩევენ ცვალებადობის ორ ფორმას - მემკვიდრული და არამემკვიდრული. არამემკვიდრულ ცვალებადობას მიეკუთვნება მოდიფიკაციური ცვალებადობა. მოდიფიკაციური ცვალებადობის გამომწვევია გარემო ფაქტორი. იგი იწვევს ფენოტიპის შეცვლას, მაგრამ ამ დროს არანაირი ცვლილება არ ვლინდება გენოტიპში. მაგალითად მოდიფიკაციურ ცვალებადობას მიეკუთვნება ის ფაქტი, რომ ნიანგის კვერცხებიდან მდედრი და მამრი ინდივიდების გამოჩეკვა წყლის ტემპერატურაზეა დაკავშირებული. ასევე აზიური ფურისულა დაბალ ტემპერატურაზე იკეთებს წითელ ყვავილს, ხოლო მაღალზე - თეთრს. მემკვიდრულ ცვალებადობას მიეკუთვნება კომბინაციური ცვალებადობა და მუტაცია. კომბინაციური ცვალებადობა გულისხმობს ერთი მშობლებისგან მიღებულ სხვადასხვა კომბინაციის გენების მქონე შვილებს. მაგალითდ ერთი დედმამიშვილებს ყოველთვის განსხვავებული გენების კომბინაცია აქვთ ამა თუ იმ  ნიშნის მიხედვით. კომბინაციურ ცვალებადობის მოლეკულურ საფუძველს წარმოადგენს პირველი მეიოზური გაყოფის პროფაზაში მიმდინარე კროსინგოვერი. მუტაცია არის მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემის დროს დაშვებული შეცდომა. არსებობს სამი ტიპის მუტაცია - გენური, ქრომოსომული და გენომური. გენური მუტაციის დროს ცვლილება ხდება მხოლოდ ერთ გენში. ამ მუტაციას მიეკუთვნებიან ისეთი დაავადებები, როგორებიც არიან: ჰემოფილია, დალტონიზმი, ალბინიზმი, პროგერია, ნამგლისებურ უჯრედოვანი ანემია. ქრომოსომული მუტაციის დროს ცვლილება ხდება ერთ უბანში. განარჩევენ 4 ტიპის ქრომოსომულ მუტაციას: დელეცია (უბნის გაქრობა), დუბლიკაცია (უბნის გაორმაგება), ინვერსია (უბნის 180 გრადუსით შემობრუნება) და ტრანსლოკაცია (არაჰომოლოგიურ ქრომოსომებს შორის უბნების გაცვლა). ქრომოსომული მუტაციის მაგალითებია კურდღლის ტუჩი, მგლის ხახა და კატის კნავილის სინდრომი. გენომური მუტაციის დროს ხდება ქრომოსომები რაოდენობის ცვლილება. მაგალითად დაუნის სინდრომის დროს 21_ე წყვილ ქრომოსომაში 2 ქრომოსომის მაგივრად 3 ქრომოსომაა (ტრისომია). ასევე კლაინ-ფელტნერი (მამაკაცები რომლებსაც XY ქრომოსომების მაგივრად XXY ქრომოსომები აქვს) და ტერნერ-ჩერიშევსკის (XX ქრომოსომების მაგივრად ქალს აქვს მხოლოდ ერთი X ქრომოსომა.)